KİTAP OKUNMAYANLAR

Ruhi

Bu yazı hayatında hiç kitap okunmayanlar için yazılmıştır.

Çeke çeke sürüklemeye çalıştığı, kendisinden kaç kat fazla ağırlıkta olduğu belli olmayan, çöplüklerden topladığı kâğıt, karton v.s ile dolu, çuvaldan yük taşımak için imal edilen, yaratıcı icatlarımızın son örneklerinden olan arabasını durdurarak, yol kenarından bana doğru seslendi: “Abi bi cuğara virsene.”

“Sigara kullanmıyorum” dediğimi duyunca, suratında donup kalan avantadan bir sigara içebilmenin yarattığı ifade, yerini biraz inanmazlık, birazda ne diyor bu adam yav, haline bıraktı. Yanımdan uzaklaşırken aniden geriye döndü, bu sefer: “Abi sen ne okuyon, elindeki kitap ne?” diye sordu.

Her gün olmasa bile, evimin yakınlarında bulunan bir pastanede çayımı yudumlarken, kitabımı okumak bana oldukça iyi gelir. Bazen değişik semtlerde bulunan yerlere gider, güzel günlerde açık havada yanımda bulunan kitabımı, dergimi okur veya not defterime bir şeyler karalarım. Bu günde öyle bir gündü, Soley Pastanesinde birkaç saat oturduktan sonra eve doğru yola çıkmıştım, o gün yanımda bir hikâye kitabı vardı. Not defterim ile kitabı, öğrencilik günlerinden kalma alışkanlıkla elimde taşıyordum.

“Sen, okuma-yazma biliyor musun?” diye sordum, “Yok ben bilmiyom ama gardaşım eyi bilir, o okur bana geceleri, hem okula da gidiyo.” diye cevap verdi.

Elimdeki kitabı istememişti ama kardeşinin, kendisi için kitap okumasından ve okula gitmesinden gurur duyduğu belli oluyordu.

“Ben buraya yakın oturuyorum, bu kitabı sana vereceğim, kardeşin sana okur.” Kitabı ona uzatırken ismini sordum?

“Ruhi” dedi.
Peki, kardeşinin adı? “Onun ki de Su”
“Ya, demek bir kız kardeşin var.”

Kitabı aldı, cebine tıkıştırdı ve bana bakarak: “Buralardan sık geçerim, sağ ol”

“Sen de sağ ol Ruhi, bundan sonra yanımda fazladan bir kitap daha taşıyacağım, karşılaşırsak yine sana veririm.”

Beni dinlemeden, yanımdan uzaklaştı, ilerideki çöp tenekesini karıştırmaya başladı, gözüne kestirdiklerini arabasına atarak işine devam etti.

Benimse, kafamda sorular belirmeye başlamıştı? Neden bu çocuğun adı Ruhi de, kardeşinin ki Su? Bunun bir anlamı olmalıydı. Öyle ya “Ruhi Su” bilinen ve tanınan bir isimdi, ne ilgisi olabilirdi? Bu isimler bir tesadüf olamayacak kadar anne ve babası tarafından bilinçli olarak seçilmiş olmalıydılar.

Eve gelmeden, jeton düştü; Ruhi Su, ailesini hiç tanımamıştı. Van’da doğmuş olduğunu ve çocukluğunu önce bir ailenin yanında daha sonra öksüzler yurdunda geçirmiş olduğunu biliyordum.

Oğlu Ilgın: “Babamın 1912’de Van’da doğması, öksüzler yurdundan gelmesi, bugüne kadar hiçbir akrabasının çıkmaması düşünüldüğünde Ermeni olma ihtimali hayli yüksek” demişti.

Bunda bir iş vardı, Ruhi’yi yine görebilirsem mutlaka sormalıydım. Sormasına soracaktım da, cevap alabilecek miydim?

Yanımda Ruhi’ye vermek üzere, Nazım Hikmet’in, Moskova’da öğrencisi olan Mehmet Aşık’ın anılarından derlediğim “Abuislah 1915” adlı kitabım bulunmalıydı.

Soğuk ve yağışlı geçen birkaç günün ardından Kalamış parkı civarında yürüyüşe çıkmıştım,  yolda Ruhi’ye rastlayabilirim düşüncesiyle yanıma ona vermek için aldığım kitabım ve bir banka oturup okumak üzere birkaç edebiyat dergisi vardı.

Yolda, dalmış yürürken arkamdan:  “Abi bi cuğara virsene.” Diyen Ruhi’nin sesini duydum. Geriye dönüp baktığım zaman, beni tanıdı.

“Meraba abey”

“Merhaba Ruhi, nasılsın? Sana verdiğim kitabı, kardeşin sana okudu mu?”

“İyidir abey, senin kitabı eve götürdüm ama daha başlamadı okumaya, bu aralar dersleri çokmuş gardaşımın.”

“Nerelisin Ruhi, İstanbul’a nereden geldin?”

“Ben Vanlıyım abey, İstanbul’a beş yıl önce geldim, sonra gardaşımı aldım yanıma”

“Kaç yaşındasın peki.”

“Bildiğim kadarıyla, 24”

“Neden öyle dedin? Yoksa tam olarak bilmiyor musun?”

“Öyle dediler bana”

“Kimler dedi, ne dediler?”

“Anamla babam, ayrılmışlar, anamda bizi kendi anasına bırakmış, sonra kaçmış evden günün birinde, daha da kimse bulamamış ne anamı, ne babamı, bana öyle dediler, kafa kâğıdında da öyle yazıyo işte.”

“Bak, yanımda fazladan taşıdığım kitabı al bakalım. Kardeşin vakit bulunca okusun sana.”

“Hem nerede oturuyorsun sen?”

“Eğitim Mahallesinde”

“Hadi eyvallah abey, çok geç kaldım.”

Hay Allah, işe bak okuma yazması olmayan adam Eğitim Mahallesinde oturuyordu, kardeşi de mutlaka yakındaki üniversitede öğrenci olmalıydı, bunu nasıl da sormayı unuttum? Soru işaretleri çoğalıyordu ya, dur bakalım Ruhi ile muhabbeti ilerletip kafamdaki sorulara cevap bulabilecek miydim?

Arabasını çekerek yanımdan uzaklaştı. Hava güzeldi, bende az ilerideki banklardan birine ilişerek yanımdaki dergileri karıştırmaya başladım. Ama okuduklarımdan bir şey anlamıyordum, kafamda Ruhi ile kardeşi Su, dönüp duruyordu.

Ona verdiğim “Abuislah 1915” belki bir şeyleri anımsatabilirdi. Ne bileyim ona bakan anneannesinden duyduğu birkaç şey veya İstanbul’a gelmeden önce bulunduğu yerdeki söylentiler. Bir şeylerin olması gerekiyordu mutlaka.

Ruhi’yi bir kez daha gördüğüm zaman ona soracağım ilk soru, saz çalmasını biliyor musun? Olacaktı.

Evet, saz çalmasını biliyormuş ve beni arada sırada arkadaşlarıyla toplandıkları kâğıt hurdacısının yanına çağırdı.

“Abey, biz arkadaşlarla yarın gece toplanacağız, saz çalıp, bir şeyler de içeriz, sende geliver istersen ama yanında içeceğini getirmeyi sakın unutma”

Çöplüklerden kâğıt, karton hurdalarını toplayan Ruhi ile sokak ortasında başlayan muhabbetimiz ilerlemekteydi, birkaç gün arayla geçtiği yerlerde karşılaşıyorduk. Kitap alışverişi de devam ediyordu. Verdiğim kitapları kardeşi, derslerinden fırsat bulursa geceleri ona okumaktaydı. Ruhi her seferinde, anımsadıklarını bana kısaca anlatmaktaydı, onun anlattıklarını daha sonra yazacağım.

Kâğıt hurdacısına gittiğim zaman, arkadaşlarıyla oturmuş, yanında getirdiği sazını çalmaktaydı. Aldığım en güzel davetlerden birindeydim ve Ruhi, “Sarı Çiğdem” türküsünü çalıp söylüyordu, tıpkı adaşı Ruhi Su gibi…

Sordum sarı çiğdeme
Anan baban var mıdır
Ne sorarsın be kardeş
Anam yer, babam yağmur

O gece dinlediğim şarkılar ve türkülerden sarhoş olmuş, evin yolunu bulmaya çalışırken aklımdan geçen bir başka şeydi.

Mesleği nedeniyle Van’ın Başkale İlçesine tayin edilen sevgili kuzenim, toprak damlı, tek odalı ve dışarıyı göreceği tek penceresi olan evinin önünde top oynayan çocukların, cama hızlı hızlı vurarak kendisine şöyle seslendiklerini anlatmıştı bana:

“Abula, bi cuğara virsene.”

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir